Een atelier verschilt van een gewone werkruimte op vier punten: licht, ventilatie, watervoorziening en wat de buren accepteren. Een schilders-atelier vraagt om noordlicht; een keramist heeft drie-fasen stroom voor de oven nodig; een houtbewerker maakt geluid en stof. Wat een goede ateliervriendelijke verhuurder doet, is hier vooraf duidelijk over zijn.
Atelierverzamelgebouwen
In grote steden zijn er gespecialiseerde atelierstichtingen (bijvoorbeeld CBK, Stipo, of gemeentelijke broedplaatsen) die ruimtes verhuren voor 50-150 euro per m² per jaar. Wachtlijsten zijn er, en je moet je aanmelden met portfolio. Voordeel: betaalbaar, in een community van andere makers. Nadeel: vaak weinig privacy en gedeelde voorzieningen.
Commercieel atelier
Op de vrije markt huur je een atelier vanaf 100-200 euro per m² per jaar in middelgrote steden, in de Randstad tot 250-300 euro. Bekijk goed of de ruimte als 'bedrijfsruimte' wordt verhuurd en of dat het toegestaan gebruik dekt (atelier valt meestal onder bedrijfsruimte, niet onder woonruimte).
Specifieke eisen per discipline
Wat je voor je vak nodig hebt:
- Schilderkunst: noord-licht (constante kleurtemperatuur), goede ventilatie als je met olie of solvent werkt, opslag voor lijnolie en terpentine apart van de werkplek.
- Beeldhouwen/keramiek: drie-fasen krachtstroom voor oven, voldoende vloerbelasting, waterafvoer voor klei-spoelen (klei in een normaal riool blokkeert het).
- Hout- en metaalbewerking: stofafzuiging, geluidsdemping voor de buren, brandblusser-eisen, geen sprinklers in de directe werkzone want het stof werkt op rooktriggers.
- Textiel/fashion: lange recht-vrije werkbanken, daglicht, ventilatie voor stof.
- Foto/video: blackout-mogelijkheid, voldoende plafondhoogte voor lichtstatieven (3 meter min), grijze of witte muur voor de achtergrond.
Wonen in je atelier
Wonen in een atelier mag in principe niet — een atelier valt onder bedrijfsbestemming, niet woonbestemming. Sommige gemeentes (Amsterdam, Utrecht) erkennen 'kunstenaarswoning/atelier' als gemengde bestemming. Buiten die uitzonderingen is wonen niet verzekerd en heb je geen huurbescherming als bewoner. Voor wie kort op zijn werk wil overnachten kan dat oogluikend worden toegestaan, maar je hebt er geen rechten op.
Veelgestelde vragen
Is een atelier BTW-belast?
Hetzelfde als bedrijfsruimte: van rechtswege vrijgesteld, op verzoek belast als beide partijen daarvoor opteren. Voor een kunstenaar zonder ondernemersaftrek (hobby of werknemer) is BTW-belast huren zelden gunstig; voor een zelfstandig ondernemend kunstenaar wel.
Mag ik een atelier ondertussen onderverhuren?
Alleen als dat in je huurovereenkomst is toegestaan. In broedplaats-arrangementen is onderverhuur meestal verboden om misbruik te voorkomen. In een privé-relatie tussen huurder en verhuurder kun je het aankaarten als je bijvoorbeeld een werkdag per week deelt met een collega.
Hoe lang zijn standaard atelierhuurcontracten?
Bij atelierstichtingen vaak voor onbepaalde tijd met opzegtermijn van een tot drie maanden. Bij commerciële verhuur reken op een tot drie jaar, met optie tot verlengen.